2026-03-20
„Lecz zaklinam: niech żywi nie tracą nadziei
A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei,
Jak kamienie, przez Boga rzucane na szaniec”
J. Słowacki „Testament mój”
Te słowa Juliusza Słowackiego z utworu „Testament mój” stały się inspiracją dla tytułu książki Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec”. Metafora „kamieni rzucanych na szaniec” odnosi się do młodych ludzi, którzy w obliczu zagrożenia ojczyzny potrafią poświęcić swoje życie, stając się symbolicznym murem obronnym narodu i jego wartości. Sens tych słów doskonale oddaje postawę bohaterów lektury – Alka, Rudego i Zośki – których losy poznaliśmy zarówno na kartach książki, jak i podczas naszej wycieczki do Warszawy. Niezwykłej wycieczki – szlakiem „Kamieni na szaniec”.
Naszą podróż rozpoczęliśmy o godzinie 9:00 spotkaniem z przewodnikiem przy Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Batorego – szkole, do której uczęszczali bohaterowie książki. Zwiedzanie wnętrz budynku pozwoliło nam wyobrazić sobie ich codzienne życie jeszcze przed wybuchem wojny i uświadomić sobie, jak bardzo zmieniło je doświadczenie okupacji.
Następnie udaliśmy się Aleją Szucha do Mauzoleum Walki i Męczeństwa, mieszczącego się w dawnej siedzibie Gestapo. Po drodze zobaczyliśmy miejsce zamachu na Kutscherę oraz miejsce śmierci „Anody”. Zwiedzanie Mauzoleum było niezwykle poruszające i skłoniło wszystkich do refleksji nad okrucieństwem tamtych czasów.
Kolejnym etapem wycieczki były miejsca związane z życiem bohaterów książki, takie jak Plac Unii Lubelskiej czy Aleja Niepodległości, gdzie znajdował się dom Jana Bytnara i miejsce jego aresztowania. Odwiedziliśmy również Pomnik Jana Kilińskiego, Pomnik Mikołaja Kopernika przed Pałacem Staszica oraz Pomnik Nike na Placu Teatralnym. Szczególne wrażenie zrobił na nas Arsenał – miejsce słynnej akcji odbicia Rudego, jednego z najważniejszych wydarzeń opisanych w lekturze.
Nie zabrakło także wizyty przy pomniku Powstania Warszawskiego, upamiętniającym heroizm i poświęcenie mieszkańców stolicy, a także zatrzymania się przy Muzeum Pawiak, które skłania do refleksji nad cierpieniem i losem więźniów w czasie okupacji.
Następnie udaliśmy się na Powązki Wojskowe – miejsce spoczynku bohaterów „Kamieni na szaniec” oraz ich autora.
Wycieczka była wspaniałą lekcją historii oraz doskonałym powtórzeniem treści lektury „Kamienie na szaniec”. Dzięki przewodnikowi, którego uczniowie słuchali z wielką przyjemnością i zainteresowaniem mogliśmy jeszcze lepiej zrozumieć realia życia w okupowanej Warszawie.
Wyjazd na długo pozostanie w naszej pamięci jako niezwykle wartościowe doświadczenie.
